CIEKAWE ARTYKUŁY

DOGOTERAPIA W POLSCE
Maria Czerwińska
W Polsce historia dogoterapii rozpoczyna się w 1987 roku, kiedy to przygotowująca do filmu „Widzę”
Maria Czerwińska zauważa jak wspaniale reagują niewidome dzieci na widziane przez nie dotykiem
zwierzęta. Czworołapni aktorzy stają się częstymi gośćmi Zakładu dla Niewidomych w Laskach potem
Instytutu Głuchoniemych, Domu Pomocy Społecznej itd. (foto cz-b zdj CZENEKI w Laskach) Coraz
więcej ludzi zauważa dobroczynny wpływ terapeutów czy wręcz „futrzanych lekarzy” (jak te wspaniałe
psy nazwali dziennikarze) i rewelacje o ich osiągnięciach trafiają do prasy.
W 1996 roku na konferencji prasowej zorganizowanej z okazji Targów Zoologicznych i Światowego
Dnia Zwierząt, Maria Czerwińska wygłasza referat pt. „Dogoterapia” o swoich 9-o letnich
doświadczeniach w woluntarystycznej pracy z osobami niepełnosprawnymi, które odwiedzała w tym
czasie wraz ze swoimi psami. Prasa podchwytuje nowy termin dogoterapia i wkrótce ukazuje się wiele
artykułów na ten temat. Wokół Marii Czerwińskiej skupia się coraz więcej osób chcących „użyczyć”
swoich psów by wspomóc innych potrzebujących.
Pomysł zorganizowania „Rajdu 2000” – przejazdu psimi zaprzęgami z Warszawy do Berlina by uczcić
Nowe Tysiąclecie i odwiedzić Domy Pomocy społecznej, Domy Dziecka i inne ośrodki, w których
przebywają osoby niepełnosprawne czy pozbawione Rodziny (?) wymusił na grupie pasjonatów
formalne zarejestrowanie organizacji.
W 1998 roku zostaje zarejestrowana Fundacja Przyjaźni Ludzi i Zwierząt CZE-NE- KA, której celem
statutowym stała się nowopowstała w Polsce DOGOTERAPIA. W 2000 r. za swoją dogoterapeutyczną
pracę na rzecz dzieci zostaje pasowana przez Międzynarodową Kapitułę Orderu Uśmiechu na Kawalera
Orderu Uśmiechu.
Termin „Dogoterapia” i metoda oraz sposób jej stosowania zaczyna być zauważany i poza granicą
kraju.
Fundacja CZE-NE- KA jest jej ambasadorem. W 2001 roku CZE-NE- KA jest zaproszona do
członkowstwa w tworzącej się ADE-u. i weszła w skład komisji Funding and Public Relations. W rok
później w 2002 roku zostaje zaproszona do udziału w Pet Night – tygodniowej promocji osiągnięć
organizacji europejskich w stosowaniu psów do szeroko rozumianej pomocy na rzecz osób
potrzebujących (psy dla niewidomych, głuchoniemych, psy asystujące dla osób na wózkach a także psy
poszukiwawcze czy ratownicze) Samojedka B’LADY Aranda i Alaskan Malamute ANOUK
reprezentują Polskę jako psy terapeutyczne na spotkaniach w Parlamencie Europejskim i z Księciem
Belgii. (foto)
Zainteresowanie prasy, liczne wywiady i prezentacje prowadzonych zajęć w TV i radiu oraz udział
przedstawicieli CZE-NE- KI w różnych prezentacjach, pokazach i konferencjach rozpropagowały
metodę dogoterapii i zainspirowały wiele osób w całym kraju by spróbować zrobić coś dobrego na
swoim terenie. Wkrótce zaczęły powstawać nowe organizacje (np. 05.09.2003 r., Fundacja „Ama
Canem”, także 2003 r. Fundacja Pomocy Terapeutycznej Cane Pro Humano, w 2006 Fundacja „Pies dla
Stasia” itd), które dalej rozpropagowały dogoterapię i jej dobroczynny wpływ na osoby
niepełnosprawne.
W kwietniu 2003 roku Fundacja CZE-NE- KA zorganizowała pierwszą w Polsce Międzynarodową
Konferencję Naukową – „Dogoterapia a realia dnia dzisiejszego” w której udział wzięło aż 7 krajów. Na
konferencji spotkali się też prawie wszyscy zainteresowani dogoterapią w Polsce (138 uczestników
konferencji z całej Polski). Największym jednak sukcesem tej konferencji było poznanie się osobiste
środowiska i zainicjowanie powstania Polskiego Związku Dogoterapii (formalnie zarejestrowanego 21
stycznia 2005 r). (foto)
W 2007 roku, z inicjatywy Fundacji dla uczczenia XX-lecia dogoterapii w Polsce, dzień 15 czerwca
(rocznica rejestracji Fundacji) został ustanowiony Dniem Dogoterapii. Patronat nad jego obchodami
objął ówczesny Marszałek Sejmu RP P. Ludwik Dorn. Ideą tego święta pracujących czworonogów i ich
właścicieli jest pokazanie społeczeństwu, jak wielką rolę odgrywają psy w życiu wielu z nas, a w
szczególności jak wielkim wsparciem są dla osób niepełnosprawnych. W tym roku w Polsce, Dzień
Dogoterapii będzie obchodzony już po raz dziesiąty.
Również w tym roku, odbyła się duża konferencja XXX lat Dogoterapii w Polsce.Na targach można będzie zobaczyć filmy, które powstały w czasie tej 30 letniej
działalności i porozmawiać o dogoterapii.Mirek Perzyński
30 lat dogoterapii w Polsce
Już w dawnych czasach ludzie obserwowali silny i w wielu przypadkach dobroczynny wpływ obecności
i kontaktu zwierząt z ludźmi. U Słowian do łoża chorego wojownika przyprowadzano jego konia, w
starożytnej Persji wierzono w uzdrawiającą moc psiego wzroku. W Chinach pies symbolizował
szczęście i dobry los. Owa wiara oparta była na wielu, poprzez setki lat, sprawdzalnych przypadkach.
Niestety w czasach nowożytnych dominacja nauki gloryfikującej „mędrca szkiełko i oko”, doprowadziła
do zapomnienia tej materii.
Jednakże w ostatnim czasie kilkudziesięciu lat odkryto z powrotem te stare prawdy.
Zarówno w krajach ościennych jak i w Polsce terapia z udziałem zwierząt rozwinęła się bujnie.
W Polsce historia dogoterapii rozpoczyna się w 1987 roku, kiedy to Maria Czerwińska pracując przy
filmie „Widzę” zaczęła odwiedzać dzieci w Zakładzie dla Niewidomych w Laskach, a potem w
Instytucie Głuchoniemych. Podczas tych spotkań zauważyła, jak dobroczynny wpływ na ich
mieszkańców mają zwierzęta.
Dziennikarze nazwali je „futrzanymi lekarzami”. Dla Marii Czerwińskiej był to początek jej drogi w
krzewieniu idei dogoterapii w Polsce.
W 1996 r na konferencji prasowej, zorganizowanej podczas Targów Zoologicznych, z okazji
Światowego Dnia Zwierząt, Maria Czerwińska wygłosiła referat pt. ”Dogoterapia”, w którym
przedstawiła swoje 9 – letnie wówczas doświadczenie w woluntarystycznej pracy z osobami niepełno
sprawnymi, które odwiedzała wraz ze swoimi psami. Prasa podchwyciła nowy termin „dogoterapia” i
ukazał się cały szereg artykułów na ten temat. Aby lepiej i skuteczniej upowszechniać dogoterapię w
1998 r powołano do życia Fundację Przyjaźni Ludzi i Zwierząt CZE-NE- KA. Nazwy własnej użyczyła
suczka rasy Alaskan Malamute, filmowa gwiazda z serialu „Janka” – CZE-NE- KA (w filmie jako pies
ASSO) własność Marii Czerwińskiej, przyjaciółka wielu zastępów dzieci i dorosłych.
W końcu 1999 r Fundacja CZE-NE- KA i działający w jej ramach Sportowy Klub Psów Zaprzęgowych
CZE-NE- KA, aby uczcić wejście w nowe Tysiąclecie postanowiły odwiedzić ośrodki pomocy
społecznej, domy dziecka i inne placówki zajmujące się osobami niepełnosprawnymi, zorganizowała
wielką imprezę „Rajd – 2000” – przejazd z Warszawy do Berlina, psimi zaprzęgami. Odbiła się ona
szerokim echem nie tylko w Polsce ale i w krajach sąsiednich.
W 2000 r. za swoją dogoterapeutyczną pracę wśród dzieci i na ich wniosek, Maria Czerwińska została
pasowana przez Międzynarodowa Kapitułę Orderu Uśmiechu na Kawalera Orderu Uśmiechu.
Kiedy Prezes Fundacji Maria Czerwińska została zaproszona przez podobną organizację do
Teksasu w USA, gdzie miała okazję zaprezentować Fundację i zapoznać się z amerykańskimi
osiągnięciami w dogoterapii osób starszych, poznała też psy wizytujące w szpitalu. Od tego momentu
Fundacja zaangażowała się też w działalność międzynarodową. Wkrótce została członkiem
międzynarodowej organizacji ADE-u.
W 2002r Fundacja gościła na PET NIGHT – zjeździe podobnych organizacji (jako jedyna spoza Unii
Europejskiej) w Parlamencie Europejskim, na spotkaniach z europosłami i Księciem Belgii.
Dzięki nawiązanym tam kontaktom Fundacja CZE-NE- KA rozpoczęła w 2004 realizację 3
letniego międzynarodowego programu unijnego Adiestradores de perros de Asistencia pod
przewodnictwem Hiszpańskiej Organizacji AEPA, a jej programy dogoterapii zyskały uznanie poza
granicami kraju. Na zakończenie tego programu szkoleniowego, w 2006 roku została wydana książka
Marii Czerwińskiej „La dogoterapia como fenomeno del nudo entre el hombre y el perro”
(„Dogoterapia czyli fenomen związku człowieka i psa”)
Zorganizowanie w 2004 r pierwszej Międzynarodowej Konferencji Naukowej – „Dogoterapia a realia
dnia dzisiejszego” w której wzięło udział 138 uczestników z 7 krajów, zaowocowało powstaniem, z

inicjatywy Fundacji, Polskiego Związku Dogoterapii (formalnie zarejestrowanego 21 stycznia 2005 r)
w skład, którego weszły nowo powstałe organizacje dogoterapeutyczne.
Co niektórych zagranicznych terapeutów zdumiewało zastosowanie do terapii, psów ras Alaskan
Malamute i samoyede. W ich opinii rasy pierwotne uznawane są prawie za „dzikie” i trudne w
układaniu. Jednakże psy, przedstawiciele tych ras w Fundacji CZE-NE- KA, okazały się niezwykle
utalentowane; pełniły i pełnią podwójną rolę: psów zaprzęgowych biorących udział w wyścigach i
jednocześnie terapeutów i doskonale się w nich sprawdzają. To również jest charakterystyczne dla
Fundacji CZE-NE- KA. Dziś w dogoterapii pracuje już piąte pokolenie Malamutów z linii CZE-NE- KI a
i w innych krajach te urocze psy zaprzęgowe coraz częściej sprawdzają się w tej roli.
W 2007 roku, z inicjatywy Fundacji dla uczczenia XX-lecia dogoterapii w Polsce, dzień 15 czerwca
(rocznica rejestracji Fundacji) został ustanowiony Dniem Dogoterapii. Patronat nad jego obchodami
objął ówczesny Marszałek Sejmu RP P. Ludwik Dorn. Ideą tego święta pracujących czworonogów i ich
właścicieli jest pokazanie społeczeństwu, jak wielką rolę odgrywają psy w życiu wielu z nas, a w
szczególności jak wielkim wsparciem są dla osób niepełnosprawnych. W tym roku w Polsce, Dzień
Dogoterapii będzie obchodzony już po raz dziesiąty.
Na przestrzeni lat Fundacja CZE-NE- KA zorganizowała setki imprez, spotkań, wiele kursów
dogoterapii, seminariów i konferencji, wśród których warto wymienić Międzynarodowe Seminarium
„Pies i człowiek – odwieczni Przyjaciele” w 2006 r. konferencję, „20 lat dogoterapii w Polsce” w 2007
„Człowiek i pies – partnerzy w działaniu” w 2011, Międzynarodową Konferencję Naukową „Różne
oblicza dogoterapii czyli dogoterapia XXI wieku” w 2012 r, czy ostatnią „XXX lat Dogoterapii i
animaloterapia w Polsce” w 2017 roku.
Kontynuacją i rozwinięciem współpracy międzynarodowej z europejskimi organizacjami był też wyjazd
na Ukrainę, gdzie nasi wolontariusze wraz z psami, oraz działający w ramach Fundacji Zespół Tańca
Historycznego „CHOREA ANTIQUA” (część wolontariuszy i Zarządu Fundacji jest też członkami
Zespołu) odwiedzili szpitale, placówki dla niepełnosprawnych i domy dziecka. Zespół natomiast dał
szereg występów w tych placówkach.
Od kilku lat zarówno Zespół Tańca Historycznego CHOREA ANTIQUA jak i wolontariusze z psami
wspierają też Caritas Odział w Łomiankach. Poprzez udział w organizowanych przez Caritas i Kościół
festynach pomagają zbierać fundusze na wakacje dla najuboższych i niepełnosprawnych dzieci.
Prowadzone są zajęcia edukacyjne w przedszkolach i szkołach, a także zajęcia dogoterapii w
przedszkolach, szkołach specjalnych i integracyjnych. Od 2002 po dziś, wolontariusze Fundacji
odwiedzają chore dzieci na Oddziale Rehabilitacji w Szpitalu Dziecięcym w Dziekanowie Leśnym.
Prekursorem wprowadzenia psów na odział szpitalny był nie żyjący już Kierownik Zakładu
Rehabilitacji dr Paweł Zapłatka. To dzięki jego otwartemu sercu i zaangażowaniu, psy z Fundacji na
stałe, zagościły w szpitalnych progach.

Wolontariusze Fundacji wielokrotnie gościli w telewizji, radiu innych mediach. Jej istnienie utrwaliło
się w świadomości tych, którym jest potrzebna jak też wszystkim zainteresowanym dogoterapią.
Od 1996 r nieformalny Klub CZE-NE- KA, a obecnie Fundacja, wydaje własne czasopismo „CZE-
NE-KA’, które od 2002 jest dwujęzyczne (polsko-angielskie) i ¼ nakładu trafia zagranicę do organizacji
członkowskich ADE oraz zagranicznych ośrodków akademickich.
Obecnie, po latach świat medyczny już docenia dobroczynne skutki działania dogoterapii.
Poprzez terapię kontaktową, osoby dotknięte niepełnosprawnością dużo szybciej i dokładniej próbują
wykonać zalecone im różnorakie ćwiczenia. W bezstresowej zabawie zapominaja o swoich problemach.
Udział psa służy wzmocnieniu rehabilitacji, wszechstronnie oddziałuje na psychikę, odczucia i zdrowie
dziecka..
Ale dogoterapia ma szerszy zakres. To również program resocjalizacyjny z osadzonymi w zakładzie
karnym, to treningi sportowców z udziałem psa, to zajęcia, na których zdrowe dzieci ze szkół
podstawowych uczą się szacunku do innej żywej istoty. To szansa na wypełnienie pustki jaką
odczuwają niejednokrotnie osoby samotne, starsze, osoby dla których pies jest często jedynym
stworzeniem, które ich akceptuje i obdarza miłością.
Możemy sobie nawzajem wszystkim pogratulować, w tej 30 letniej pracy. Pracy zastępów
wolontariuszy, osób zaprzyjaźnionych, sympatyków, patronów, sponsorów, naszych podopiecznych i oczywiście wielkie dzięki czworonożnym terapeutom wykonującym powierzone im zadania z wielkim
zapałem. Szczególnie tym ostatnim, na co dzień wielkim i oddanym przyjaciołom człowieka, nigdy nie
skarżącym się na niedogodności, czas pracy, czy jakiekolwiek inne niedogodności.
Chcielibyśmy też podziękować tym wszystkim, którzy wspierają naszą działalność, wszystkim
tym, którzy pomagają nam z dobroci serca. Bardzo trudno byłoby wymienić te wszystkie osoby i
instytucje. Jest ich zbyt wiele. Jest jednak faktem niezaprzeczalnym, że możemy efektywnie pomagać
osobom niepełnosprawnym tylko dlatego, że wspiera nas tylu ludzi dobrej woli.
Na dzisiejszych targach można będzie zobaczyć filmy, które powstały w czasie tej 30 letniej
działalności i porozmawiać o dogoterapii.